W luksusowych gabinetach berlińskich fundacji i na prestiżowych uniwersytetach za Odrą wykuwa się dziś nowa opowieść o polskiej przeszłości. Podczas gdy niemiecki mecenat z rozmachem mebluje naszą wyobraźnię, rodzime instytucje naukowe przechodzą przez proces, który wielu obserwatorów nazywa celowym demontażem polskiej polityki pamięci. Czy pod płaszczem „europejskich standardów” polska historia staje się zakładnikiem niemieckich grantów i politycznych czystek w Warszawie?
Współczesna historiografia, szczególnie w obszarze badań nad II wojną światową i Zagładą, przestała być wyłączną domeną „czystej nauki”, stając się kluczowym polem ścierania wpływów instytucjonalnych i finansowych. Z perspektywy geopolityki wiedzy badania historyczne stanowią fundamentalne narzędzie dyplomacji publicznej i budowania narracji narodowej.
W tym kontekście kluczowe staje się pojęcie „suwerenności narracyjnej” – zdolności państwa i jego elit naukowych do autonomicznego opisywania własnych dziejów, w oparciu o rzetelność warsztatową, bez ulegania zewnętrznej presji ideologicznej czy ekonomicznej.
Można postawić tezę o istnieniu głębokiej korelacji między systemem zagranicznego, a konkretnie niemieckiego mecenatu, a kierunkami badawczymi polskiej humanistyki. Dominacja kapitału instytucjonalnego z RFN prowadzi do erozji suwerenności badawczej, promując paradygmaty interpretacyjne zgodne z niemiecką racją stanu, przy jednoczesnym marginalizowaniu perspektywy państwa, które padło ofiarą agresji.
W polskiej debacie o Zagładzie coraz rzadziej chodzi wyłącznie o archiwa, źródła i warsztat. Coraz częściej chodzi o to, kto rozdaje granty, kto produkuje prestiż, kto zarządza instytucjami pamięci i kto decyduje, jaka opowieść o polskiej przeszłości zostanie uznana za nowoczesną, a jaka za niebezpiecznie „narodową”, zbyt niezależną albo politycznie niewygodną.
Wyłania się obraz alarmujący: współczesne badania nad Zagładą w Polsce są kształtowane jednocześnie przez zewnętrzny system nagród i przez wewnętrzne osłabianie tych instytucji, które mogłyby temu naciskowi stawić opór.
Inaczej mówiąc, problem nie polega wyłącznie na tym, że Berlin posiada rozbudowaną i niezwykle skuteczną infrastrukturę naukowego wpływu. Problem polega także na tym, że obecny rząd w Warszawie nie buduje wobec niej żadnej realnej przeciwwagi, a przeciwnie — własnymi decyzjami kadrowymi i instytucjonalnymi rozbraja te ośrodki, które były zdolne prowadzić suwerenną politykę pamięci. W ten sposób zewnętrzna presja i wewnętrzna kapitulacja zaczynają działać razem. To właśnie stanowi dziś najpoważniejsze zagrożenie dla autonomii polskiej historiografii.
Warto przeczytać całość!! https://tysol.pl/wiadomosci/niemieckie-fundacje-pilnuja-polskiej-pamieci,165644
