Piotr Koj

Blog

Konstytucja 3 Maja

2 maja 2023
Możliwość komentowania Konstytucja 3 Maja została wyłączona

Sejm Czteroletni – 232 lata temu, 3 maja 1791 r. – przyjął ustawę rządową, która przeszła do historii, jako Konstytucja 3 maja. Była to druga na świecie i pierwsza w Europie ustawa regulująca organizację władz państwowych, a także prawa i obowiązki obywateli, wciąż jeszcze podzielonych na stany. Polska niemal od początku XVIII w. była państwem niesuwerennym, pogrążonym w kryzysie ustrojowym. Zdaniem prof. Janusza Odziemkowskiego „obok postaci Kościuszki, Konstytucja 3 maja była niekwestionowanym przez nikogo ostatnim blaskiem upadającej Rzeczypospolitej”. Jak dodał „była oznaką, że w dobie upadku potrafiliśmy stworzyć dzieło piękne, które napawało nadzieją przez cały wiek XIX” i stwarzało perspektywę walki o niepodległość, gdy Polska po trzecim zaborze zniknęła z map Europy na 123 lata.

W ocenie historyka Konstytucja 3 maja była „próbą ratowania Rzeczpospolitej, stworzenia z niej państwa nowoczesnego, próbą podjętą po długim okresie marazmu, niemocy intelektualnej, politycznej społeczeństwa i kraju”. „To, co nastąpiło po niej – i wojna w obronie Konstytucji, i insurekcja kościuszkowska, i upadek państwa, wszystko to razem sprawiło, że Konstytucja 3 maja już wtedy, dla tamtego społeczeństwa i dla ludzi, którzy żyli pod zaborami, stała się symbolem tego, do czego jest zdolne społeczeństwo, kiedy ma możliwość samo zarządzać swoim państwem, bez czapy zaborców” – podkreślił.

Konstytucja była przełomem, który, jak zaznaczył prof. Podziemkowski, „odrzucał liberum veto – to, co było najgorsze w naszym systemie politycznym przez ostatnie 150 lat istnienia państwa. Stwarzała podstawy do budowy nowoczesnego gmachu państwa poprzez organizację urzędów”. Zdaniem rozmówcy konstytucja „zatrzymywała to, co uniemożliwiało Rzeczpospolitej Obojga Narodów dotrzymanie kroku innym państwom w wieku XVIII” – dodał.

Ustawa rządowa przebudowywała państwo i jego system. „Stwarzała z Polski monarchię konstytucyjną, była wzorowana po części na rozwiązaniach angielskich, po części na polskich pomysłach, dostosowanych do naszej rzeczywistości” – powiedział historyk. Wprowadzono głosowanie większością, a decyzje sejmu nie mogły być kwestionowane przez sejmiki. Władzę wykonawczą sprawował rząd zwany Strażą Praw z realnie, a nie tylko formalnie działającym, królem na czele. Przyjęto monteskiuszowski trójpodział władzy. Sukcesja tronu zastąpiła wolną elekcję, przy czym wyznaczony na następcę po Stanisławie Auguście elektor saski nie miał syna – przyszłą dynastię miał tworzyć mąż jego córki, „infantki polskiej”. Ustawa Rządowa rozszerzyła również podmiot polskiej demokracji – mieszczanie, choć nie stanowili osobnej izby parlamentu, zyskali realny wpływ na ustawodawstwo przez swoich „ablegatów”. Władza sądownicza pozostawała oddzielna od ustawodawczej i wykonawczej. Chłopów uznano za integralną część narodu i „najdzielniejszą kraju siłę”.

https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/prof-janusz-odziemkowski-o-konstytucji-3-maja/#header

Bytomska majówka

3 maja 2022
Możliwość komentowania Bytomska majówka została wyłączona

Już pietnaście lat temu, szukałem możliwości ożywienia Święta Konstytucji 3 Maja. Zaczęliśmy od wprowadzenie do kalendarza Biegu Konstytucji 3 Maja. Cztery pętle po starówce cieszyły się sporym zainteresowaniem. Cieszę się, że udało się pójść jeszcze dalej i zaproponować bytomianom MAJÓWKĘ. To bardzo dobra decyzja! Pierwsza edycja była strzałem w 10. Udało się połączyć w jedno Święto Flagi, tradycyjne formy obchodów czyli Mszę Świętą i składanie kwiatów w miejscach pamięci, z przywróconym Biegiem Konstytucji i piknikową formą świętowania. BRAWA!

zobacz archiwum wpisów na blogu »

Aktualności

230 rocznica

3 maja 2021
Możliwość komentowania 230 rocznica została wyłączona

3 maja 1791 roku Sejm Wielki, zwołany w październiku 1788 roku, uchwalił Konstytucję Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była pierwszą konstytucją w nowożytnej Europie i drugą – po amerykańskiej – na świecie. Konstytucja 3 Maja była ostatnią próbą reformy państwa od 90 lat skłócanego wewnętrznie przez sąsiadów. Na przykład Rosja ciągle miała “doradców” przy królu i przy 4 hetmanach. Sytuacja powtarza się dzisiaj: kłótnie polityków oglądających się na stolice innych państw…

 

zobacz archiwum wiadomości »